Opnieuw heeft Minke Weggemans een indrukwekkende verzameling verhalen bij elkaar weten te brengen, ditmaal van broers die schrijven over hun rouw nadat zij een zus of broer hebben verloren aan de dood. Net als in Rouw aan de zijlijn, waarin het zussen zijn die hierover schrijven, is de verscheidenheid in de verhalen zeer groot. Verscheidenheid wat betreft doodsoorzaak, leeftijd van het kind en leeftijd van de verteller van het verhaal en de tijd die verlopen is sinds het sterven. Dit alles maakt de verhalen uiterst individueel, maar bovenal uniek!
Ieders rouw is uniek en daarmee ook het verhaal dat je er over vertelt. Zo verschillend als ieder er over vertelt, hoe hij met zijn verlies omgaat, zo verschillend deden de zussen dat ook. Deze verhalen ondergraven mijns inziens dan ook de zo vaak gehoorde opvatting dat er verschil bestaat tussen hoe mannen rouwen en hoe vrouwen. De onderlinge verschillen binnen de groep broers en de groep zussen zijn zo groot, dat een lezer bij een menging van de verhalen, zonder aanduiding van het geslacht van de schrijver, slechts in een sporadisch geval zal kunnen concluderen: dit is een ‘typisch vrouwelijke’ of dit is een ‘typisch mannelijke’ benadering van rouw.
De titel lijkt mij dan ook eigenlijk een open deur, natuurlijk rouwen broers ook! Natuurlijk rouwen mannen ook. Wie zou dat willen ontkennen? In de rouwliteratuur wordt eigenlijk maar relatief weinig aandacht besteed aan ‘genderverschillen’¹  bij rouw. Vaak worden er terloops enige opmerkingen over gemaakt dat er soms verschillen zijn waar te nemen in de wijze waarop mannen en vrouwen verschillen in hoe zij uiting geven aan hun verdriet. Dat men daarbij ook vrijwel altijd spreekt van ‘genderverschillen’ en niet van ‘sekseverschillen’ wijst er op dat men de oorsprong van die verschillen niet legt in de hormonen maar in de bijgebrachte sociale conventies; er is hier dus geen sprake van ‘nature’ maar van ‘nurture’ (opvoeding).
Ik las dan ook met stijgende verbazing hoe de schrijver van het voorwoord in dit boek schrijft: “In onze samenleving is de overheersende gedachte dat mannen niet rouwen.” Ik moet de eerste nog tegenkomen in onze samenleving die dit denkt. Wel zijn velen er van overtuigd dat mannen anders rouwen dan vrouwen, een opvatting die door Terry L. Martin en Kenneth J. Doka in Men Don’t Cry… Women Do, Transcending Gender Stereotypes of Grief wordt ondergraven. ² Ook in andere op onderzoek gebaseerde literatuur wordt deze opvatting gerelativeerd, oa. door Stroebe en Worden.³ 
Merkwaardig is ook dat deze schrijver het takenmodel van J. William Worden toeschrijft aan ene John Wooden, een Amerikaanse oudbasketbalcoach, die de ‘pyramide van het succes’ heeft ontworpen en die beweert dat ‘verliezen’ is te leren, waarbij voor het gemak alle denkbare soorten verliezen op één hoop worden gegooid, van het verliezen van een spelletje kaart tot het verliezen aan de dood van een iemand die je lief hebt.⁴  Ook onjuist is het toeschrijven van de term ‘rouwsluiers’ aan Paul Boelen; het was Jan van den Bout die de term introduceerde in zijn inaugurale rede Rouwsluiers.⁵ 
Deze in het voorwoord vermelde onjuistheden zijn de enige smet op dit belangrijke boek met indringende verhalen, maar juist daarom toch wel heel erg jammer omdat het boek net als de twee andere in deze ‘trilogie’ een wijde verspreiding tegemoet kan zien, die ik het ook van harte toewens. Want om de verhalen gaat het en die zullen veel herkenning opleveren bij broers, maar naar mijn stellige overtuiging ook bij zussen en andere rouwenden.
                                                                                               Ide Wolzak

 ¹ Van Dale: Gender, het geheel van sociale en culturele kenmerken van een sekse. 
 ² Terry L. Martin, Kenneth J. Doka, Men Don’t Cry. Transcending Gender Stereotypes of Grief. Brunner/Mazel, Philadelphia PA 2000. 
 ³ J. William Worden, Grief Counseling and Grief Therapy. A Handbook for the Mental Health Practitioner. Fourth edition. Springer Publishing company, New York 2009. Blz. 64.
⁴ Rondzendbrief april 2008, Taal van rouw 49: Verliezen, naar aanleiding van een artikel in enkele regionale dagbladen van Marcel de Jong, Verliezen kun je leren.
⁵ J. Van den Bout, Rouwsluiers. Over verliesverwerking. De Tijdstroom, Utrecht 1996.