Vakantie, verjaardagen en andere speciale dagen zijn over het algemeen gelegenheden voor familiebijeenkomsten. Als we voor de eerste keer na de dood van ons kind met familie bij elkaar komen kan dat vaak heel moeilijk zijn. Onze familieleden proberen ons zo goed als ze kunnen te beschermen, maar wij voelen altijd de pijn. Hoe kunnen we hiermee omgaan? Hoe kunnen wij als ouders van een overleden kind deze dagen tegemoet treden?

In de eerste plaats ‘moeten’ we proberen onze gevoelens te aanvaarden en te accepteren. Tranen, depressiviteit en eenzaamheid zijn allemaal natuurlijke reacties na de dood van ons kind, maanden, ja, jaren na de dood zijn deze emoties nog altijd aanwezig. Tezelfdertijd voelen we ons schuldig als we proberen om op deze speciale dagen toch wat te genieten.

Als alleen al de gedachte aan de voorbereidingen voor deze speciale dagen je overvalt en overweldigd, kan een eerste stap om je daarmee te helpen het maken van een lijst zijn, schrijf daarop de dingen die je wilt gaan doen.
Hou een familieberaad en beslis met elkaar wat echt belangrijk is: welke tradities wil je voortzetten? Welke tradities zijn te pijnlijk? Wat zou je willen veranderen?
Bekijk of sommige voorbereidingen overgenomen kunnen worden door andere familieleden. Welke beslissingen je ook neemt, het laat zien dat je met de gevoelens van elkaar  rekening probeert te houden.

Als je met elkaar over de vraag ‘wat doen we met de feestdagen’ of ‘wat doen we met de vakantie’ gaat praten, probeer dan ook te denken over de vraag ‘wat betekenden de feestdagen voor ons in het verleden, toen ons overleden kind nog bij ons was’. Je kunt besluiten om de familietradities in ere te houden, maar je kunt ook overwegen om iets anders te gaan doen. Geen Sinterklaas of Kerstmis vieren, maar bijvoorbeeld met elkaar of als gezin weggaan. En ook al beslis je dit jaar om iets anders te gaan doen met deze speciale feest- en gezinsdagen, het volgend jaar kun je altijd weer terugkeren naar de tradities van voordat onze kinderen overleden.

Je moet je realiseren dat vakanties en speciale dagen meestal een tijd van plezier en vreugde zijn, maar dat ze ook een tijd van stress en extreme vermoeidheid kunnen zijn. Je moet ‘de lat niet te hoog leggen’, dus geen te hoge verwachtingen hebben, niet teveel willen doen. Als ouders van overleden kinderen moeten we ons realiseren dat we eenvoudigweg niet in staat zijn om te functioneren zoals we voor de dood van onze kinderen deden. Maar door te praten met je gezinsleden of met je familie over datgene wat voor jou belangrijk is, kun je je prioriteiten aangeven en kun je de taken verdelen. Beslis voor jezelf wat je op een comfortabele manier aankunt en geef andere taken uit handen aan vrienden of familie.

Als het geloof een belangrijke rol speelt in je leven, maak dan ook tijd vrij om tijdens deze speciale dagen hier aandacht aan te besteden, praat bijvoorbeeld met een vertrouwenspersoon van je kerk. Als het geloof je niets zegt is een bezoek aan een kerk om een kaars te branden voor je overleden kind misschien ook een idee om op die manier kracht te vragen om deze moeilijke dagen door te komen.

Onze levens zijn veranderd. Onze vakanties zullen anders zijn. De feestdagen zullen anders zijn. Het is niet de vraag ‘hebben we pijn of geen pijn’, nee, de vraag is ‘hoe gaan we om met de pijn die we voelen’. Het belangrijkste is te doen wat goed voelt voor jou en je gezin, je familie. Misschien helpt het een beetje om te weten dat er zovele ouders op de wereld zijn die ook voor de eerste keer na de dood van hun kind geconfronteerd werden met deze speciale dagen. En de ervaring leert dat de dagen vóór de speciale dagen vaak moeilijker zijn dan de dag zelf.

Enkele suggesties.

Maak een lijst met eigen feestdagen:
Feestdagen zijn niet alleen maar verjaardagen, Pasen of Kerstmis. Feestdagen zijn ook de dagen waarop je met elkaar, met je gezin, met vrienden of familieleden bij elkaar komt om plezier te hebben. Het kunnen dus ook trouwdagen zijn, of vul zelf maar in.
Gebruik een speciale kalender om die dagen die belangrijk voor jou te zijn, daarop te vermelden.
Begin vroeg met nadenken wat je op deze speciale dagen wel of niet wilt doen.

Praat met elkaar over de verschillende feestdagen:
Vraag je familieleden of ze echt deze feestdagen willen vieren. Doen we dit uit gewoonte, uit verplichting of is het een vrije keuze? Kunnen we de taken verdelen? Zullen de vakantie of de feestdagen hetzelfde zijn als voordat onze kinderen overleden?

Besluit wat je op een comfortabele manier aankunt:
Kunnen en willen we over onze overleden kinderen praten?
Kunnen en willen we dit jaar kerstkaarten versturen?
Kunnen en willen we de verantwoording nemen om het traditionele familiediner te organiseren of vragen we iemand anders dit van ons over te nemen?
Blijven we thuis op deze speciale dagen of kiezen we juist voor een andere omgeving?
Inkopen doen voor bijv. Sinterklaas of Kerstmis is ‘makkelijker’ als je ver van tevoren een lijst maakt. Op de dagen dat je je dan redelijk goed voelt kun je deze boodschappen snel gaan doen. Je kunt ook aan anderen vragen de inkopen voor je te doen.

Wees niet bang voor veranderingen, het kan echt helpen om de pijn iets te verzachten:
Laat bijvoorbeeld het versieren van de kerstboom aan je andere kinderen over of vraag vrienden om je hierbij te helpen.
Open eventuele cadeaus op een ander tijdstip dan je gewend was te doen.
Als je een traditioneel familiediner met Kerstmis gewend bent, plan dan dit diner op een andere dag en verander de tafelschikking.
Brand een speciale kaars om op die manier je afwezige overleden kind te gedenken.

Doe iets voor anderen:
Geef een cadeau of geld aan een instelling of instantie in liefdevolle herinnering aan je overleden kind.
Vraag een gezin of familie die het minder goed hebben om bij jullie te komen.
Nodig iemand uit die alleen is tijdens de decemberfeestdagen.

Laat  vrienden en familie weten van je veranderde plannen:
Schrijf of bel je vrienden en familie.
Deel met hen hoe je dit jaar met de feestdagen wilt omgaan en hoe ze jullie daar het beste bij kunnen helpen.

Wees niet bang om plezier te hebben:
Genieten, lachen en vreugde voelen zijn geen emoties waarbij je je overleden kind uitsluit. Je zult hem of haar nooit vergeten. Je hoeft je niet schuldig te voelen als je lacht of toch weer genieten kunt. Onze overleden kinderen zouden toch niet willen dat we altijd verdrietig zouden blijven.
Sta jezelf toe om te mogen genieten van alles wat het leven je nog te bieden heeft.

Ideeën om op een creatieve manier met ons verdriet om te gaan:
Plant een struik of boompje op het graf wat bloeit op of rond deze moeilijke dagen.
Bereid het favoriete menu van je kind of bak zijn of haar lievelingstaart.
Breng een toast uit op je overleden kind en noem dan zijn of haar naam, vraag een ogenblikje stilte om met elkaar in gedachten bij je overleden kind te zijn.
Koop een speciaal cadeau voor je overleden kind (bijv. iets wat hij of zij spaarde en hang dat in de kerstboom).
Bedenk dat je het ergste al hebt meegemaakt: het overlijden en afscheid nemen van je kind of kinderen.
En misschien wel het belangrijkste: geef liefde aan je gezinsleden, laat de liefde toe die ze jou geven en geef die liefde in gedachten weer door aan je overleden kind.

Heel veel liefs, licht en kracht toegewenst voor alle speciale dagen, voor alle ‘gewone’ dagen en in het bijzonder voor de ‘feestdagen’ in de maand december.

Marieke’s mamsie Betsy